Mięśnie słabną, mitochondria wciąż pracują. Co pokazało 10 dni w łóżku?

Wiadomo, że brak ruchu jest niezdrowy. Pytanie natomiast brzmi – jak bardzo? Dziesięciu zdrowych, starszych mężczyzn spędziło 10 dni w łóżku. W filmiku omawiam zmiany siły, objętości mięśni i mitochondriów oraz różnice między wynikami u młodszych i starszych uczestników.

Obejrzyj film →

Ile kalorii potrzeba, żeby zbudować 1 kg mięśni? Nowe wyliczenia

Absolutną mantrą à propos budowania masy mięśniowej jest wejście w nadwyżkę 300–500 kcal. Ile jednak kalorii naprawdę potrzeba, żeby zbudować 1 kg mięśni? Nowy model fizjologiczny szacuje ten koszt na około 3500 kcal. Brzmi zaskakująco, zwłaszcza obok popularnej nadwyżki 300–500 kcal dziennie. W filmie wyjaśniam, skąd bierze się ta liczba, czego nie obejmuje i co pokazują badania u osób trenujących siłowo. Czy większa porcja jedzenia przyspiesza wzrost mięśni, czy przede wszystkim odkładanie tłuszczu?

Obejrzyj film →

20 lat rozwoju medycyny, nowe wytyczne dietetyczne, a Polacy… bardziej chorzy?

Lata lecą, medycyna rozwija się jak szalona, a wytyczne dietetyczne są coraz lepsze. Przynajmniej w teorii. Czy Polacy są dziś zdrowsi niż 20 lat temu? Najnowsze wyniki badania WOBASZ3 przynoszą dość przygnębiającą odpowiedź.

Obejrzyj film →

CZY SPORT ZATRZYMA ZEGAR BIOLOGICZNY? WYNIKI 9-LETNIEGO BADANIA AKTYWNYCH SENIORÓW

W badaniach nad starzeniem od lat toczy się spór: ile z widocznych objawów utraty formy wynika z samej biologii, a ile z powszechnego, siedzącego trybu życia? Aby to rozstrzygnąć, naukowcy z King's College London objęli 9-letnią obserwacją kohortę kolarzy-amatorów w wieku od 64 do 86 lat. Grupa ta stanowiła swoisty „czysty model” starzenia, pozbawiony wpływu hipokinezji (braku aktywności fizycznej).

Wyniki opublikowane w czasopiśmie GeroScience pokazują, że choć regularny ruch ma fundamentalne znaczenie, to nie eliminuje w pełni wewnętrznego zegara biologicznego. W ciągu niemal dekady u badanych zaobserwowano:

• Spadek wydolności krążeniowo-oddechowej: Wskaźnik VO2peak (odmiana tzw. pułapu tlenowego VO2max, oznaczającego maksymalną ilość tlenu, jaką organizm jest w stanie pobrać i wykorzystać podczas skrajnego wysiłku) obniżył się średnio o 19,7%.

• Zmianę składu ciała: Odnotowano utratę beztłuszczowej masy mięśniowej o 8,1% oraz wzrost udziału tkanki tłuszczowej (z 23,8% do 29,2%), mimo że całkowita masa ciała oraz wskaźnik BMI pozostały na stabilnym poziomie.

• Pogorszenie parametrów płucnych: Odnotowano stopniowy, fizjologiczny spadek objętości i siły układu oddechowego.

Jednocześnie badanie przynosi kluczowy wniosek dotyczący ochrony zdrowia: spoczynkowe ciśnienie tętnicze krwi oraz podstawowe markery metaboliczne (odpowiadające m.in. za gospodarkę cukrową i lipidową) pozostały w normie.

Regularny trening nie zatrzymuje nieuchronnego spadku parametrów fizjologicznych na starość, jednak tworzy potężną rezerwę organizmu. Utrzymywanie wysokiej aktywności fizycznej sprawia, że degradacja formy startuje ze znacznie wyższego pułapu, co skutecznie chroni przed niesprawnością i chorobami metabolicznymi w zaawansowanym wieku.

Źródło →

NOCNA PROHIBICJA I ZMIERZCH REKLAM PIWA: SEJM PRZYJĄŁ NOWE PRZEPISY ANTYALKOHOLOWE

Polski parlament zdecydował się na istotne zaostrzenie krajowej polityki wobec napojów alkoholowych. Zgodnie z przyjętą przez Sejm ustawą, od 1 stycznia 2027 roku w całym kraju wejdzie w życie zakaz sprzedaży alkoholu w godzinach 22:00–6:00, co ograniczy jego nocną dostępność m.in. w sklepach detalicznych i na stacjach paliw. 

Nowe regulacje wprowadzają również całkowity zakaz marketingu i promocji wszelkich napojów wyskokowych – w tym piwa, które dotychczas funkcjonowało na odrębnych zasadach reklamowych. Dopełnieniem zmian jest podwyższenie opłat za wydawanie zezwoleń na sprzedaż alkoholu. Z perspektywy zdrowia publicznego regulacje te wpisują się w rekomendowane przez epidemiologów mechanizmy ograniczania fizycznej oraz ekonomicznej dostępności substancji uzależniających.

Źródło →

GŁODNY NIE JESTEŚ SOBĄ - DLACZEGO GŁÓD WYWOŁUJE AGRESJĘ?

Zjawisko poirytowania i agresji wywoływanych przez brak pożywienia (w języku potocznym określane kreatywnie jako stan hangry, od słów hungry i angry) doczekało się dokładnego wyjaśnienia na poziomie obwodów neuronalnych. W badaniu opublikowanym w Nature Communications naukowcy zidentyfikowali pojedynczą, wyspecjalizowaną komórkę nerwową (tzw. neuron hangry), która bezpośrednio przekłada fizjologiczny stan niedożywienia na gotowość do walki.

Eksperyment przeprowadzony na organizmie modelowym muszki owocowej (Drosophila) ujawnił mechanizm działania tego obwodu:

• Lokalizacja w nieoczekiwanym rejonie: Odkryty neuron znajduje się w ciałkach grzybkowatych mózgu – strukturze, którą dotychczas uznawano przede wszystkim za nadrzędne centrum pamięci i uczenia się.

• Precyzyjne stopniowanie reakcji: Przekształcenie głodu w agresję nie zachodzi na zasadzie prostego włącznika, lecz ma charakter stopniowalny oraz zależny od braku konkretnych składników odżywczych.

• Podwójna rola dopaminy: Sygnały dopaminergiczne przekazują informację o stanie energetycznym organizmu i modulują pobudliwość wspomnianego neuronu dwukierunkowo. Wykorzystują do tego dwa różne receptory: Dop1R1 (aktywujący wewnątrzkomórkowy szlak cząsteczki sygnałowej cAMP) oraz Dop1R2 (aktywujący szlak jonów wapnia), które wywierają wzajemnie przeciwstawny wpływ na aktywność komórki.

Odkrycie dowodzi, że integracja sprzecznych sygnałów neuroprzekaźnikowych w obrębie pojedynczego neuronu pozwala na elastyczne sterowanie zachowaniem organizmu bez konieczności angażowania rozbudowanych sieci wielu struktur mózgowych.

Źródło →

„Aby urazić silnego człowieka, powiedz mu kłamstwo. Aby urazić słabego człowieka, powiedz mu prawdę.” 

„Ostateczny sprawdzian wolności jest następujący: czy potrafisz pozostać tą samą osobą w obliczu pochwały, zniewagi, zysku i straty?” 

„Więcej przeocza się przez niepatrzenie, niż przez niewiedzę.” — Thomas McCrae

Zamień dowolny tekst w audiobooka! Przejdź od „przeczytam później” do „posłucham na spacerze”

Każdy z nas zna ten problem. Przeglądasz coś w internecie, trafiasz na ciekawy artykuł, zapisujesz go na później… i cholibka wie, gdzie on w ogóle jest zapisany. Albo zwyczajnie nie masz czasu do niego wrócić!

Okazuje się, że istnieje bardzo eleganckie rozwiązanie tego problemu. To zdecydowanie jedno z moich największych odkryć tego roku.

Kurtyna w górę!

Chciałbym Ci polecić ElevenReader od ElevenLabs. To genialna aplikacja, która zamienia artykuły, PDF-y i e-booki w treści do słuchania. Wklejasz link albo dodajesz plik, wybierasz głos i możesz słuchać tekstu jak audiobooka.

Teraz najważniejsze: nie chodzi tutaj o robotyczne głosy, których słuchanie daje równie dużo przyjemności co przesuwanie gwoździem po metalowej blasze! Co to, to nie! To niezwykle naturalnie brzmiące głosy. Innymi słowy, możesz stworzyć sobie niemal profesjonalnie brzmiącego audiobooka z dowolnego artykułu! Do wyboru masz nawet głos Piotra Fronczewskiego, co mnie osobiście rozłożyło na łopatki 🙂 

Ciekawostka: ElevenLabs to firma tworząca naturalnie brzmiące głosy za pomocą sztucznej inteligencji. Założyło ją dwóch Polaków — Piotr Dąbkowski i Mateusz Staniszewski.

ElevenReader działa zarówno na komórce, jak i na komputerze. Na telefonie korzystasz z aplikacji na Androida lub iPhone’a, a na komputerze możesz słuchać bezpośrednio w przeglądarce. Twoje pliki synchronizują się między urządzeniami, więc możesz dodać artykuł na laptopie, a później odsłuchać go na telefonie podczas spaceru.

Do tego w pakiecie Ultra masz dostęp do katalogu ponad 200 tysięcy gotowych audiobooków! Jeśli akurat nie masz własnego tekstu do odsłuchania, możesz wybrać książkę z dostępnej biblioteki i po prostu nacisnąć „play”. Plan Ultra obejmuje obecnie 20 godzin słuchania tytułów premium miesięcznie, a odsłuchiwanie własnych zaimportowanych tekstów jest w nim nielimitowane.

Aplikacja jest niesamowita — szczególnie jeśli lubisz poznawać nowe rzeczy, ale trudno Ci znaleźć kolejną wolną godzinę na czytanie. Spacer, dojazd komunikacją miejską czy spokojna sesja na bieżni mogą stać się okazją do nadrobienia tekstów, które od dawna Cię interesują.

Jak możesz ją wykorzystać? Weź choćby mój artykuł „Pamięć krótkotrwała — jak jej przeciążenie paraliżuje naukę”. Wklej jego link do ElevenReader, wybierz narratora i zabierz tekst ze sobą na spacer albo posłuchaj go podczas treningu na bieżni. W ten sam sposób możesz odsłuchać rozdział e-booka czy PDF, który od tygodni czeka na Twoją uwagę.

To bardzo praktyczny sposób, żeby znaleźć miejsce na interesujące treści w czasie, który już masz — bez dokładania kolejnego zadania do kalendarza.

To również świetny sposób, żeby osłuchiwać się z językami obcymi! Masz ciekawy artykuł po angielsku, hiszpańsku czy niemiecku? Dodaj go do ElevenReader i posłuchaj podczas spaceru. Możesz też najpierw przetłumaczyć wybrany tekst na język, którego się uczysz, a następnie odsłuchać jego tłumaczenie w aplikacji. Dzięki temu ćwiczysz rozumienie ze słuchu na materiałach, które naprawdę Cię interesują — od artykułów o zdrowiu po opowieści o podróżach.

Wypróbuj ElevenReader przez 30 dni za darmo przez mój link.

Po okresie próbnym możesz również użyć kodu AUDIO15 przy zakupie subskrypcji, aby uzyskać 15% zniżki.

WAŻNE! Jeśli nie chcesz kontynuować płatnej subskrypcji, anuluj ją przed końcem okresu próbnego — w przeciwnym razie opłata zostanie pobrana automatycznie.  

Reklama — współpraca afiliacyjna z ElevenReader.

Przerzuty nowotworowe a pora dnia — kiedy dochodzi do nich i jakie stoją za tym mechanizmy

Według najnowszych badań powstawanie przerzutów w tzw. nowotworach litych nie jest przypadkowe i odbywa się głównie o określonej porze dnia. Dowiedz się, jakie stoją za tym mechanizmy i jakie ma to konsekwencje dla pacjentów nowotworowych. Filmik opart na najnowszych badaniach z roku 2022.

Wróć do materiału →

“Nalegał, bym sięgnął po homeopatię. Podziękowałem – piję wystarczająco dużo kranówki”.

„Większość ludzi nie wie, co robi, a wielu z nich jest w tym naprawdę dobrych.” — George Carlin

 „Zauważyłeś, że każdy, kto jedzie wolniej od ciebie, jest idiotą, a każdy szybszy — maniakiem?” — George Carlin 

BLOKADA RECEPTORÓW ADENOZYNOWYCH: DLACZEGO KAWA DAJE ENERGIĘ NA KREDYT

W ciągu każdego dnia czuwania w mózgu stale odkłada się substancja chemiczna o nazwie adenozyna. Pełni ona rolę biologicznego wskaźnika zmęczenia. Aby wywołać senność, adenozyna musi połączyć się z wyspecjalizowanymi białkami na powierzchni komórek nerwowych – tzw. receptorami (można je porównać do mikroskopijnych zamków w drzwiach, do których pasuje konkretny klucz). Im więcej adenozyny połączy się ze swoimi receptorami, tym mocniej spowalniana jest praca neuronów, co organizm odczytuje jako potrzebę snu.

Kofeina zawarta w kawie posiada strukturę chemiczną zbliżoną do cząsteczki adenozyny. Po przedostaniu się do mózgu działa jak „atrapa klucza” – wpasowuje się w receptor adenozynowy i go blokuje, ale nie uruchamia mechanizmu wygaszającego aktywność komórki. Z powodu zablokowanego dostępu naturalna adenozyna nie może przekazać sygnału o zmęczeniu. W efekcie mózg nie rejestruje wyczerpania, co skutkuje poczuciem pobudzenia i czujności.

Kofeina nie eliminuje jednak zmęczenia, a jedynie je maskuje. Podczas gdy receptory pozostają zablokowane, organizm nie przerywa produkcji adenozyny – cząsteczki te swobodnie gromadzą się w przestrzeni wokół komórek, tworząc zjawisko przypominające wodę spiętrzoną za tamą.

Gdy po kilku godzinach enzymy wątrobowe zmetabolizują kofeinę, substancja ta opuszcza receptory. W tym momencie cała nagromadzona w międzyczasie adenozyna gwałtownie przyłącza się do odsłoniętych miejsc docelowych. Skutkiem tego procesu jest nagły spadek czujności (tzw. zjazd kofeinowy) oraz uczucie senności znacznie silniejsze niż to, które towarzyszyło organizmowi przed wypiciem kawy.