Czy naprawdę potrzebujesz +500 kcal dziennie, żeby budować mięśnie?

Absolutną mantrą à propos budowania masy mięśniowej jest wejście w nadwyżkę 300–500 kcal. Ile jednak kalorii naprawdę potrzeba, żeby zbudować 1 kg mięśni? Nowy model fizjologiczny szacuje ten koszt na około 3500 kcal. Brzmi zaskakująco, zwłaszcza obok popularnej nadwyżki 300–500 kcal dziennie.

Obejrzyj film →

DOLMED.tech 2026: Tu bije serce medycyny przyszłości! Pokażę tam mój projekt

DOLMED.tech | 7–9 października 2026 | Hotel Gołębiewski, Karpacz

Moje wystąpienie: 7 października, godz. 13:20–13:35, sala główna. 

Program: https://dolmed.tech/agenda-2026/

Obejrzyj film →

20 lat rozwoju medycyny, nowe wytyczne dietetyczne, a Polacy… bardziej chorzy?

Lata lecą, medycyna rozwija się jak szalona, a wytyczne dietetyczne są coraz lepsze. Przynajmniej w teorii. Czy Polacy są dziś zdrowsi niż 20 lat temu? Najnowsze wyniki badania WOBASZ3 przynoszą dość przygnębiającą odpowiedź.

Obejrzyj film →

CICHY WRÓG KOBIECEJ PŁODNOŚCI: JAK PRZEWLEKŁY NIEDOBÓR SNU PRZYSPIESZA MENOPAUZĘ

Jakość nocnego wypoczynku ma bezpośrednie przełożenie na tempo starzenia się układu rozrodczego. Najnowsze doniesienia naukowe wskazują, że prawidłowe nawyki związane ze snem znacząco obniżają ryzyko przedwczesnego wygasania czynności jajników oraz wcześniejszego wejścia w okres menopauzy.

Zidentyfikowano również konkretny mechanizm biologiczny stojący za tą zależnością. Wykazano, że długotrwała deprywacja snu wyzwala w tkance jajników ferroptozę – specyficzny, zależny od żelaza proces programowanej śmierci komórek. Zjawisko to jest napędzane przez aktywację szlaku sygnałowego interleukiny 17 (IL-17), silnie powiązanego ze stanem zapalnym organizmu. W konsekwencji dochodzi do uszkodzenia struktur jajnikowych i przedwczesnej niewydolności narządu. Wyniki te rzucają nowe światło na higienę snu, definiując ją nie tylko jako element ogólnej regeneracji, lecz jako kluczowy czynnik chroniący kobiecą rezerwę reprodukcyjną.

Źródło →

NIE MA GÓRNEGO LIMITU DLA ZDROWIA: JAK EKSTREMALNA WYDOLNOŚĆ FIZYCZNA OBNIŻA RYZYKO ZGONU

Analiza kohorty liczącej ponad 122 tysiące dorosłych pacjentów, poddawanych próbie wysiłkowej na bieżni, pozwala precyzyjnie ocenić wpływ wydolności krążeniowo-oddechowej na długoterminowe ryzyko zgonu. Główne pytanie badawcze dotyczyło charakteru powiązania między kondycją tlenową a śmiertelnością ze wszystkich przyczyn.

Wykazano wyraźną, odwrotną zależność między wydolnością tlenową a umieralnością ogólną, co oznacza, że im wyższy jest poziom sprawności, tym niższe staje się ryzyko zgonu. Co najistotniejsze, nie stwierdzono istnienia górnego pułapu korzyści – pozytywne, prozdrowotne efekty nie zanikały nawet w przypadku bardzo wysokiej wydolności organizmu.

Szczegółowe obserwacje potwierdziły, że uczestnicy wyróżniający się ekstremalnie wysoką sprawnością krążeniowo-oddechową (osiągający wyniki wyższe o dwa odchylenia standardowe od średniej dla swojej grupy wiekowej i płci) charakteryzowali się najniższym skorygowanym wskaźnikiem śmiertelności w porównaniu ze wszystkimi pozostałymi grupami sprawnościowymi.

Źródło →

METABOLICZNY ŚLAD W ŁONIE MATKI: CUKRZYCA CIĘŻARNYCH A DŁUGOTERMINOWE ZDROWIE PSYCHICZNE DZIECKA

Stan metaboliczny organizmu matki w trakcie ciąży może wywierać wieloletni wpływ na funkcjonowanie układu nerwowego potomstwa. Z duńskiego badania kohortowego obejmującego aż 2,4 miliona porodów, w którym losy dzieci śledzono przez blisko cztery dekady, wynika, że narażenie na cukrzycę matczyną wiąże się z 15-procentowym wzrostem ryzyka rozpoznania zaburzeń psychicznych. Szczególnie widoczna różnica dotyczy schizofrenii – prawdopodobieństwo jej zdiagnozowania było wyższe aż o 55%. Zaobserwowano również zwiększoną częstość występowania zaburzeń lękowych, niepełnosprawności intelektualnej oraz zaburzeń zachowania.

Zależność tę tłumaczy bezpośredni mechanizm fizjologiczny: glukoza z krwioobiegu matki swobodnie przenika przez barierę łożyskową, co zmusza rozwijającą się trzustkę płodu do wzmożonej produkcji insuliny. Kształtujący się mózg dziecka rozwija się w warunkach metabolicznych dyktowanych przez ustrój ciężarnej, gdzie przewlekła hiperglikemia może trwale modyfikować rozwój struktur neuronalnych. Odpowiednia kontrola glikemii w okresie okołoporodowym stanowi zatem kluczowy element wczesnej profilaktyki neurobiologicznej.

Źródło →

„Najpewniejszym sposobem na osiągnięcie sukcesu jest zawsze spróbować jeszcze jeden raz.” 

„Jeśli zadbasz o minuty, lata zatroszczą się o siebie same.” — Philip Stanhope, Lord Chesterfield

„Nie kochaj połowicznych kochanków. Nie otaczaj się połowicznymi przyjaciółmi. Nie żyj połową życia… i nie umieraj połowiczną śmiercią.” — Ghada as-Samman

Polecajka: co unosi się w Twoim mieszkaniu?

Na początek sezonu grzewczego coś praktycznego: IKEA ALPSTUGA — czujnik jakości powietrza. Za 149 zł mierzy stężenie dwutlenku węgla (CO₂), pyłu PM2,5, temperaturę i wilgotność. Można podejrzeć, jak zmienia się powietrze w sypialni przez noc albo w kuchni podczas gotowania — i co zmienia otwarcie okna. Ciekawy gadżet dla osób, które lubią sprawdzać swoje otoczenie za pomocą liczb. Przy zakupie uwzględnij, że przewód USB-C i zasilacz są sprzedawane osobno.

Polecajka nieafiliacyjna. Po prostu wygląda to na bardzo ciekawy produkt!

Polecajka: wykres wygląda przekonująco. I co z tego?

Jedna z moich ulubionych stron dotyczących statystyki  Na Spurious Correlations znajdziesz zestawienia danych, które na wykresach wyglądają na mocno powiązane — choć doszukiwanie się między nimi związku przyczynowego prowadzi do absurdalnych wniosków.

Przyklady?

• Spożycie margaryny a rozwody w stanie Maine — w latach 2000–2009 spożycie margaryny na mieszkańca USA i wskaźnik rozwodów w Maine spadały niemal równolegle. Korelacja wynosiła r ≈ 0,993. Odstawienie margaryny ratuje małżeństwa? W sumie - czemu nie? 😀 

• Spożycie masła a liczba epidemiologów w Kolorado — te dwie zmienne również wykazały silną korelację: r ≈ 0,92. Trudno jednak uznać smarowanie kanapek masłem za sposób na zwiększenie liczby epidemiologów.

Wiecznie pouczająca lekcja , że korelacja nie oznacza przyczynowości. Strona jest bezpłatna i po angielsku.

Jak cukry obniżają współczynnik fagocytozy, a więc nieswoistą odpowiedź immunologiczną organizmu

Nawet stosunkowo niewielki wzrost stężenia glukozy, np. do 120 mg/dl jest w stanie bardzo negatywnie wpłynąć na zdolność naszego układu odpornościowego do walki z patogenami oraz nowotworami. Tyczy się to zarówno osób zdrowych metabolicznie, jak i tym bardziej, tych, u których pojawiły się kłopoty metabolicznej natury.

Wróć do materiału →

Tym razem to nie zwykła myśl niepoważna, lecz historia. Tak śmieszno-głupia, że czytając ją po raz pierwszy, nie mogłem w to uwierzyć, ale po weryfikacji okazała się prawdziwa.

Jak anime pomogło rozwiązać problem matematyczny

W 2011 roku na forum 4chan trwała dyskusja o anime The Melancholy of Haruhi Suzumiya. Serial zasłynął między innymi tym, że jego pierwszy sezon wyemitowano w niechronologicznej kolejności, a fani od lat spierali się, w jakiej kolejności najlepiej oglądać odcinki.

Ktoś postanowił doprowadzić ten spór do absurdu i zadał pytanie: jeśli chcielibyśmy obejrzeć 14 odcinków w każdej możliwej kolejności, ale pozwolilibyśmy poszczególnym sekwencjom na siebie nachodzić, to jak krótki może być taki maraton?

W matematyce jest to problem superpermutacji — znalezienia najkrótszego ciągu zawierającego wszystkie możliwe permutacje danego zbioru.

I wtedy wydarzyło się coś niezwykłego.

Anonimowy użytkownik 4chana wrzucił do dyskusji własny dowód. Nie rozwiązał całego problemu, ale wykazał, że dla dowolnej liczby elementów (n) najkrótsza superpermutacja musi mieć co najmniej:

n! + (n−1)! + (n−2)! + n − 3

elementów.

Dla 14 odcinków Haruhi oznacza to minimum 93 884 313 611 odcinków.

Dowód przez lata pozostawał praktycznie niezauważony. Dopiero w 2018 roku matematycy wrócili do niego, sprawdzili argument i potwierdzili, że anonimowy internauta rzeczywiście znalazł istotny wynik, którego wcześniej nie sformalizowano w literaturze matematycznej. Historia ma chyba najlepszy możliwy finał: gdy wynik został formalnie opisany, wśród autorów znalazł się dosłownie „Anonymous 4chan Poster”.

A problem superpermutacji związany z tym nietypowym początkiem do dziś bywa nazywany „The Haruhi Problem”. Czyli: dyskusja fanów anime o kolejności oglądania serialu przypadkiem dołożyła cegiełkę do kombinatoryki.

JAK ZABURZENIA GOSPODARKI CUKROWEJ MOGĄ OBNIŻAĆ POZIOM WITAMINY D

Wyższe stężenia glukozy i insuliny oraz insulinooporność — osłabiona reakcja komórek na insulinę — często współwystępują z niższym poziomem witaminy D. Zależność tę obserwowano w licznych badaniach u ludzi. Przykładowo w badaniu 808 dorosłych osoby z najwyższym poziomem witaminy D miały przeciętnie o około 10% niższą insulinę na czczo niż osoby z najniższym poziomem. Sama korelacja nie wskazuje jednak, co jest przyczyną, a co skutkiem.

Jednym z możliwych wyjaśnień jest ograniczenie przetwarzania witaminy D w wątrobie. Działa tam enzym CYP2R1, czyli białko przekształcające witaminę D w 25(OH)D — postać, której stężenie oznacza się w standardowym badaniu krwi. W doświadczeniach na komórkach wątroby myszy wysokie stężenia glukozy i insuliny ograniczały ekspresję genu odpowiedzialnego za ten enzym. Osłabienie tego etapu może zmniejszać ilość powstającej 25(OH)D, nawet jeśli witamina D nadal dociera do organizmu.

Badania genetyczne u ludzi dostarczają również przesłanek, że podatność na cukrzycę typu 2 może sprzyjać obniżeniu poziomu witaminy D. Nie ustalono jednak, jak duży udział ma w tym opisany mechanizm wątrobowy. Znaczenie mogą mieć także towarzyszące zaburzenia, w tym nadmiar tłuszczu trzewnego.